Chiến thắng của Trump trong cuộc bầu cử Mỹ đã tạo ra nhiều câu hỏi quan trọng cho ngành vận chuyển container, đặc biệt là khả năng các mức thuế mới có thể khiến giá cước vận chuyển tăng cao và tác động đến chuỗi cung ứng toàn cầu.
Donald Trump đã đạt chiến thắng và trở thành tổng thống thứ 47 tại Nhà Trắng, với chính sách kinh tế tập trung vào việc phục hồi sản xuất tại Mỹ và ứng phó với những gì nước này xem là các biện pháp thương mại không công bằng từ Trung Quốc.
Vận chuyển container đường biển là một ngành công nghiệp toàn cầu, gắn liền với thương mại quốc tế. Do đó, chiến lược tăng thuế nhập khẩu của Trump đã đặt ra nhiều câu hỏi quan trọng.
- Trump đề xuất gì và tại sao?
Trump đã cam kết áp dụng mức thuế lên đến 20% cho tất cả hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ cùng với thuế suất 60% đối với hàng hóa từ Trung Quốc. Mỹ đã thực hiện các mức thuế này, thậm chí cao hơn cho một số mặt hàng, chẳng hạn như 100% thuế đối với xe điện (EV), nhằm bảo vệ các nhà sản xuất trong nước trước những biện pháp thương mại mà Mỹ coi là không công bằng từ Trung Quốc.
Thuế cao đã trở thành trung tâm trong chính sách thương mại của Trump trong nhiệm kỳ đầu, và chiến lược này cũng tiếp tục được chính quyền Biden duy trì.
- Chúng ta có thể học được gì từ nhiệm kỳ đầu của Trump?
Vào năm 2018, “Ông vua” thuế quan đã làm gia tăng cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc bằng cách áp dụng các mức thuế nhập khẩu mới. Dữ liệu từ Xeneta cho thấy điều này đã dẫn đến việc cước vận chuyển container đường biển tăng hơn 70%.
Các nhà nhập khẩu và xuất khẩu Mỹ lo ngại rằng tình trạng này có thể tái diễn, khiến giá cước tiếp tục leo thang. Tuy nhiên, không thể khẳng định rằng tình hình sẽ hoàn toàn giống như năm 2018, vì có những khác biệt quan trọng giữa hai thời điểm này.
(Tối 11-11 giờ địa phương (sáng 12-11 theo giờ Việt Nam), Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump đã chọn ông Mike Waltz, dân biểu đến từ bang Florida, làm cố vấn an ninh quốc gia trong chính quyền sắp tới của ông. Theo Hãng tin Reuters, ông Waltz “là người chỉ trích Trung Quốc hàng đầu”.)
- Các nhà nhập khẩu và xuất khẩu Mỹ sẽ phản ứng như thế nào?
Phản ứng ngay lập tức của các nhà vận chuyển Mỹ sẽ là tăng cường nhập hàng trước khi Trump áp dụng các loại thuế mới.
Nếu có kho hàng và hàng hóa sẵn có để vận chuyển, việc nhập hàng trước là giải pháp đơn giản nhất để quản lý rủi ro trong ngắn hạn.
- Việc nhập hàng trước sẽ diễn ra mạnh mẽ như năm 2018?
Khả năng nhập hàng trước lần này có thể lớn hơn so với đợt Trump áp dụng thuế lần đầu vào năm 2018.
Năm 2018, thuế được thực hiện theo từng đợt, mỗi đợt có danh mục hàng hóa riêng, khiến các nhà vận chuyển phải chờ công bố danh sách và có khoảng thời gian hai tháng hoặc hơn trước khi thuế có hiệu lực.
Lần này, các nhà vận chuyển có thể chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất là tất cả thuế sẽ được áp dụng ngay sau khi Trump nhậm chức vào ngày 20 tháng 1, làm giảm thời gian nhập hàng.
Một điểm khác biệt quan trọng là mức thuế áp dụng. Năm 2018, cơn sốt nhập hàng trước diễn ra với mức thuế 25% từ Trung Quốc. Hiện tại, Trump đang dự định áp dụng thuế lên đến 20% cho tất cả hàng nhập vào Mỹ và hơn 60% cho hàng từ Trung Quốc, điều này càng thúc đẩy động lực nhập hàng trước.
- Rủi ro của việc nhập hàng trước đối với nhà vận chuyển là gì?
Việc tăng đột ngột nhu cầu trên các tuyến thương mại lớn vào Mỹ sẽ tạo áp lực lên giá cước và khả năng vận tải ở một số tuyến.
Giá cước giao ngay trung bình từ Viễn Đông đến Bờ Tây và Bờ Đông Mỹ đã giảm nhẹ trong những tuần trước bầu cử, giảm lần lượt -3,5% và -2,5% kể từ ngày 15 tháng 10. Nhiều nhà vận chuyển có thể đã giữ tâm lý chờ đợi kết quả bầu cử, nhưng nhiều người sẽ hành động ngay bây giờ, điều này có thể dẫn đến tình trạng thiếu khả năng vận chuyển và tăng chi phí.
- Các nhà vận chuyển có thể làm gì để giảm rủi ro?
Các nhà vận chuyển cần tận dụng dữ liệu để theo dõi biến động giá cước và đánh giá vị thế thị trường của mình. Điều này bao gồm việc so sánh giá mà họ đang thanh toán với các nhà vận chuyển và nhà giao nhận khác.
Việc theo dõi giá trên các tuyến vận chuyển khác nhau cũng rất quan trọng, đặc biệt nếu nhà vận chuyển đang xem xét việc nhập hàng vào Mỹ qua các cảng khác với thông thường.
- Rủi ro chuỗi cung ứng dưới nhiệm kỳ Trump đã được biết đến từ lâu – liệu các nhà vận chuyển đã sẵn sàng?
Năm 2024 đã là một năm khốc liệt đối với các nhà vận chuyển, và đáng khen ngợi là các bên liên quan trong mạng lưới vận chuyển container đã thể hiện khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong suốt năm 2024, các nhà vận chuyển đã chủ động để giảm thiểu tác động của xung đột ở Biển Đỏ, dự đoán nguy cơ đình công tại các cảng ở Bờ Đông Mỹ, cũng như khả năng Trump sẽ trở lại. Việc nhập hàng trước đã diễn ra liên tục, với khối lượng container vào Mỹ đạt kỷ lục 2,64 triệu TEU trong tháng 8 (nguồn: CTS).
Việc nhập hàng trước này có thể giúp giảm bớt phần nào tác động của thuế Trump nếu các nhà vận chuyển đã xây dựng được kho dự trữ.
- Tác động trung hạn đối với giá cước là gì?
Năm 2018, mặc dù giá cước giao ngay trung bình từ Trung Quốc đến Bờ Tây Mỹ đã giảm từ mức đỉnh sau khi Trump áp dụng thuế, nhưng vẫn không quay trở lại mức trước đó.
Tình hình vào năm 2024 lại khác khi giá cước giao ngay trung bình đã tăng cao, chủ yếu do xung đột ở Biển Đỏ. Hiện tại, giá cước giao ngay trung bình là 5.210 USD cho một container 40ft vào Bờ Tây Mỹ và 5.820 USD vào Bờ Đông Mỹ, tăng lần lượt 167% và 134% so với cùng kỳ năm trước.
Nếu việc nhập hàng trước tiếp tục đẩy giá cước giao ngay lên trong quý 1 và quý 2 năm sau, điều này có thể tạo áp lực lên thị trường dài hạn, ảnh hưởng đến nhiều nhà vận chuyển Mỹ trong mùa ký hợp đồng dài hạn.
- Tác động dài hạn đối với chuỗi cung ứng là gì?
Năm 2018, Trung Quốc đã đáp trả “sự hung hăng” trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ bằng cách áp đặt thuế quan riêng, điều này càng làm trầm trọng thêm tình hình và có nguy cơ dẫn đến leo thang hơn nữa trong những tháng và năm tới.
Một cuộc chiến thương mại leo thang có thể khiến một số đơn vị vận chuyển chuyển đổi chuỗi cung ứng và nhập khẩu hàng hóa vào Hoa Kỳ qua các tuyến thương mại khác. Họ có thể lựa chọn mở nhà máy ở các quốc gia khác ở Viễn Đông, nhưng điều này cần thời gian và chi phí cao. Các doanh nghiệp không muốn mất đi những lợi thế cạnh tranh đã có từ cơ sở hạ tầng sản xuất và thương mại phát triển ở Trung Quốc.
Có khả năng cao là các đơn vị vận chuyển sẽ nhập khẩu hàng hóa vào Hoa Kỳ qua Mexico. Tuyến thương mại này đã trở nên nổi bật vào năm 2024 với khối lượng kỷ lục được vận chuyển từ Trung Quốc đến Mexico, cho thấy tuyến này ngày càng được sử dụng như một lối vào Hoa Kỳ. Lượng hàng nhập khẩu đã tăng 22,2% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 8 năm 2024 so với cùng kỳ năm trước, và tỷ giá giao ngay trung bình hiện đã tăng gấp đôi so với nửa năm trước, hiện ở mức 4.150 USD/FEU, sau khi trải qua sự biến động lớn khiến giá giao ngay đạt 7.600 USD/FEU vào giữa năm.
- Các khu vực khác trên thế giới thì sao?
Chính sách thương mại mới của Trump khác biệt so với nhiệm kỳ đầu, khi nó mở rộng ra ngoài cuộc chiến thương mại với Trung Quốc và áp dụng mức thuế 20% đối với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia khác.
Khi các chi tiết đầy đủ của khung thuế quan Trump được công bố, nhiều khả năng các quốc gia và khối thương mại khác, như EU, sẽ thực hiện các biện pháp đáp trả tương tự như Trung Quốc trong cuộc chiến thương mại trước đó.
Điều này làm cho việc theo dõi dữ liệu vận chuyển container trên các tuyến ngược chiều trở nên quan trọng, vì chúng cũng có thể bị ảnh hưởng nếu cuộc chiến thương mại với Mỹ leo thang trên toàn cầu.
Công ty tư vấn Oxford Economics gần đây ước tính, mức thuế mà ông Trump đề xuất có thể là “cơn gió ngược”, khiến xuất khẩu từ “các nước châu Á không bao gồm Trung Quốc” giảm 3%. Các nền kinh tế nghèo hơn ở Đông Nam Á có thể giảm mạnh hơn.
Frederick Kliem, nghiên cứu viên tại trường Nghiên cứu quốc tế S.Rajaratnam (Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore) nhấn mạnh: “Nếu ông Trump thực hiện áp thuế, Đông Nam Á sẽ chịu thiệt hại về Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và thương mại tính theo tỷ trọng GDP”.
Hãng tin Reuters cho biết, khu vực Đông Nam Á có khả năng sẽ hưởng lợi từ xung đột thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Theo hãng tin trên, các nhà phát triển khu công nghiệp của khu vực đang tuyển thêm nhân viên biết tiếng Trung Quốc. “Đây là dự báo cho thấy, ông Trump có thể sắp xếp lại chuỗi cung ứng toàn cầu sau khi nhậm chức vào tháng 1/2025”, Reuters viết.
Bà Jareeporn Jarukornsakul, Tổng giám đốc điều hành của WHA Group – một trong những nhà phát triển khu công nghiệp lớn nhất Thái Lan – tiết lộ, khi ông Trump chuẩn bị cho chiến dịch tái tranh cử tổng thống vào đầu năm nay, các cuộc gọi từ khách hàng Trung Quốc đã tràn ngập WHA Group.
“Đã có một làn sóng di dời đến Đông Nam Á và làn sóng sẽ diễn ra mạnh mẽ hơn so với thời điểm năm 2017-2021”, bà Jareeporn Jarukornsakul cho biết.
Nguồn: Phaata.com