Đứng thứ 43 trong bảng chỉ số hiệu quả logistics (LPI – Logistics Performance Index), thuộc nhóm 5 nước đứng đầu ASEAN, sau Singapore, Malaysia, Thái Lan và cùng vị trí với Philippines trong năm 2023, ngành logistics Việt Nam đang phát triển nhanh chóng nhờ sở hữu vị trí địa lý chiến lược và năng lực sản xuất. Dù vậy, Việt Nam vẫn cần phải chuyển đổi số, xanh hóa nhanh, cải thiện chính sách và hạ tầng để tạo bứt phá trong kỷ nguyên mới…

Tại hội nghị Logistic Việt Nam lần thứ 2 năm 2024 diễn ra vào sáng 31/10, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đỗ Thành Trung nhấn mạnh: “Logistics là một ngành dịch vụ có vai trò thiết yếu và đóng góp quan trọng đối với sự phát triển kinh tế – xã hội. Trong những năm qua, Chính phủ Việt Nam đã có nhiều chủ trương, chính sách để phát triển lĩnh vực quan trọng này, nhờ vậy năng lực và thứ hạng của ngành logistics của Việt Nam đã có cải thiện tích cực”.

ĐỐI DIỆN VỚI NHỮNG THÁCH THỨC MỚI

Theo bảng xếp hạng được Ngân hàng Thế giới (World Bank – WB) ghi nhận năm 2023 Việt Nam đứng thứ 43 trong bảng chỉ số hiệu quả logistics (LPI), thuộc nhóm 5 nước đứng đầu ASEAN.

Còn theo Bảng xếp hạng về Chỉ số thị trường mới nổi của Agility (Nhà cung cấp dịch vụ vận tải và hậu cần kho vận hàng đầu thế giới), năm 2023 Việt Nam đứng vị trí thứ 10/50 thị trường logistics mới nổi trên toàn cầu, tăng một bậc so với năm trước.

Tốc độ phát triển hàng năm của ngành logistics Việt Nam bình quân đạt 14% – 15%, quy mô 40 – 42 tỷ USD một năm. Doanh nghiệp logistics của Việt Nam tăng nhanh về số lượng, đến nay đã có khoảng trên 3.000 doanh nghiệp vận tải và logistics trong nước và khoảng 25 tập đoàn logistics hàng đầu thế giới đang hoạt động.

Theo Hiệp hội doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA), hiện chi phí logistics của Việt Nam trung bình ở mức 16,8 – 17% GDP, cao hơn nhiều so với mức bình quân chung là 10,6% của thế giới.

Theo Bộ Giao thông Vận tải, đã có mục tiêu và lộ trình chuyển đổi xanh để hướng tới mục tiêu phát thải ròng khí nhà kính về “0” vào năm 2050.

Tại hội nghị, ông Trung cho biết hiện nay hệ thống hạ tầng giao thông đường bộ, cảng hàng không, cảng biển, kho bãi, hạ tầng thương mại, trung tâm logistics cũng đã không ngừng được mở rộng với quy mô lớn, rộng khắp trong thời gian qua. Dù vậy, ngành logistics của Việt Nam trên thực tế vẫn còn một số tồn tại, hạn chế.

Thứ nhất, chính sách, thể chế đối với ngành logistics còn thiếu và chưa đồng bộ, chưa có khung khổ pháp lý đầy đủ đối với ngành logistics.

Thứ hai, cơ sở hạ tầng giao thông vận tải và hạ tầng logistics như kho hàng, bến bãi, trung tâm logistics còn hạn chế, chưa đồng bộ, chưa hình thành được các hành lang vận tải đa phương thức thông suốt, còn thiếu các trung tâm logistics ở vị trí chiến lược, kết nối với hệ thống cảng, sân bay, đường bộ và cơ sở sản xuất.

Thứ ba, doanh nghiệp logistics Việt Nam còn hạn chế về trình độ, kinh nghiệm, vốn, nguồn nhân lực, khả năng cạnh tranh còn yếu, thường đóng vai trò nhà thầu phụ hay đại lý cho các tập đoàn nước ngoài.

Thứ tư, nguồn nhân lực được đào tạo chuyên ngành logistics còn thiếu, chưa đáp ứng được yêu cầu, đặc biệt là thiếu các nhân sự logistics trình độ cao, có năng lực ứng dụng và triển khai các công nghệ mới tại các doanh nghiệp.

CHUYỂN ĐỔI TẠO ĐỘNG LỰC BỨT PHÁ

Các doanh nghiệp logistics muốn tồn tại và phát triển bắt buộc phải cải tiến hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số, xanh hóa nhanh, đầu tư ứng dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh.

Để thực hiện chương trình vận tải xanh, logistics xanh, rất cần các yếu tố về thể chế, hạ tầng và con người. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng phải hỗ trợ phát triển xanh, dần đầu tư về hạ tầng, tài chính, công nghệ, năng lượng xanh và sạch… Cần xây dựng các tiêu chí cụ thể hơn, từ đó cấp chứng nhận Xanh cho các doanh nghiệp đạt được các tiêu chí. Đó cũng là mục tiêu để doanh nghiệp hướng tới các tích cực hơn trong chuyển đổi xanh.

Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics cần nhận thức rõ về tính cấp bách của chuyển đổi số và coi nó là yếu tố tất yếu nếu muốn duy trì được vị thế trên thị trường; bảo đảm lộ trình rõ ràng, phù hợp với nội tại doanh nghiệp; tăng cường ngân sách dành cho công nghệ; xây dựng chiến lược nhân lực hợp lý; nghiên cứu kỹ lưỡng và đồng bộ, linh hoạt theo tín hiệu thị trường.

Cũng tại diễn đàn, dưới góc độ đơn vị tư vấn, ông Yoshihiro Wake, Giám đốc Phát triển thị trường quốc tế Công ty Abeam Consulting, cho biết việc chuyển đổi số quan trọng đối với ngành logistics. Thông qua số hóa “sinh đôi” từ lượng dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ có thể tích hợp và phân tích những dữ liệu trong ngành như đường vận chuyển, phương thức vận chuyển,… Qua đó, có thể giám sát được cá quy trình trong chuỗi cung ứng.

Nguồn: Tạp chí VnEconomy