Thông qua hàng loạt tổng kho ngoại quan sát biên giới, doanh nghiệp Trung Quốc đẩy mạnh đưa hàng hóa vào Việt Nam khiến hàng Việt chịu sức ép không nhỏ.
Áp lực giao hàng nhanh, chi phí thấp
Thường xuyên mua sắm trên các nền tảng thương mại điện tử, anh Hoàng Lâm (quận Đống Đa, Hà Nội) cho biết, mua hàng từ Trung Quốc về đến Hà Nội chỉ vận chuyển mất khoảng 3 – 4 ngày, nếu thêm mã giảm giá thì chi phí vận chuyển 0 đồng, đối với những đơn hàng thông thường, phí vận chuyển xấp xỉ khoảng 22 nghìn đồng/đơn. Anh Lâm nhẩm tính, mua hàng từ Trung Quốc, chi phí vận chuyển còn rẻ hơn cả mua hàng từ TP. Hồ Chí Minh hoặc Cần Thơ chuyển ra Hà Nội.
Có thể thấy, thông qua hàng loạt tổng kho ngoại quan ở sát biên giới phía Bắc và các sàn thương mại điện tử, các doanh nghiệp Trung Quốc đang đẩy mạnh việc đưa hàng hóa đến với khách hàng người Việt. Đáng chú ý, hàng Trung Quốc phong phú, nhiều mẫu mã, giá cạnh tranh, thời gian giao hàng nhanh, cước vận chuyển ưu đãi … đang gây áp lực rất lớn đến các công ty Việt Nam và hàng Việt.
Số liệu từ Metric – một đơn vị chuyên cung cấp dữ liệu thương mại điện tử – cho thấy doanh số quy mô năm sàn thương mại điện tử nhất tại Việt Nam hiện nay (Shopee, Lazada, Tiki, Sendo, Tiktok Shop) trong 6 tháng đầu năm 2024 đạt 143.900 tỉ đồng, tăng trưởng 54,91% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, con số này lại sụt giảm gần 7% so với sáu tháng cuối năm 2023.
Mức tăng trưởng chung trong 6 tháng đầu năm 2024 ghi nhận sự tăng trưởng áp đảo của hai sàn Shopee và TikTok Shop. Và đây cũng là hai sàn có tăng trưởng về doanh số, trong khi 3 sàn còn lại “đi lùi”. Cụ thể, doanh số 6 tháng đầu năm nay của TikTok Shop tăng tới 150,5% so với cùng kỳ, Shopee ghi nhận mức tăng gần 66%. Trong khi đó Lazada, Tiki, Sendo lần lượt giảm gần 44%, 48% và 70%.
Nói về “làn sóng” hàng Trung Quốc giá rẻ như hiện nay nhờ vào lợi thế xây dựng hàng loạt tổng kho ngoại quan ở sát biên giới Việt Nam, anh Lâm chỉ ra rằng cùng một loại sản phẩm, nếu mua thương hiệu của Việt Nam sẽ có mức giá là 300.000 đồng, còn giá hàng Trung Quốc chỉ có 95.000 đồng, trong khi thời gian giao hàng là tương đương nhau.
Với mức giá chênh lệch cao như vậy, chưa kể hàng Trung Quốc được vận chuyển đến tay khách hàng khá nhanh và còn có thể miễn phí giao hàng với một số mặt hàng cần được giải phóng tồn kho nhanh, có thể thấy hàng Việt đang chịu sức ép cạnh tranh từ “làn sóng” hàng giá rẻ từ quốc gia phía Bắc.
Theo báo cáo trong Hội nghị ngành Công Thương 28 tỉnh khu vực phía Bắc lần thứ 10 của Sở Công thương Lào Cai, tài liệu này đánh giá hệ thống logistics và hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới phía Trung Quốc đang rất phát triển. Qua các chuyến thực địa và thông tin từ phía nước bạn, Sở Công Thương Lào Cao cho biết tỉnh Vân Nam đã hình thành Khu thí điểm thương mại điện tử Trung Quốc – ASEAN (Hà Khẩu) và ở một số cửa khẩu khác dọc trên tuyến biên giới Việt – Trung.
Khu thí điểm thương mại điện tử Trung Quốc – ASEAN (Hà Khẩu), phân khu Hồng Hà cách cửa khẩu đường bộ Hà Khẩu (Cửa khẩu số I) 3 km. Tổng diện tích sử dụng đất, diện tích xây dựng lên tới 660.000 m2. Tổng mức đầu tư là 3,68 tỷ nhân dân tệ (tương đương 525 triệu USD).
Báo cáo cho thấy rằng các kho hàng, trung tâm thương mại điện tử tại khu vực biên giới này có chức năng: thu gom nội địa và phân phối ra nước ngoài; cung cấp chức năng giao hàng trực tuyến, livestreams bán lẻ trên các nền tảng, … cung cấp dịch vụ khai báo, kiểm tra, khai báo đặt hàng; gửi bưu kiện từ Trung Quốc đi các nước Đông Nam Á, tiếp nhận, mở các bưu kiện nước ngoài, trung chuyển các bưu kiện quá cảnh … Trong thời gian tới, hoạt động sản xuất trong nước sẽ phải cạnh tranh với nguồn hàng tiêu dùng khổng lồ từ Trung Quốc được nhập khẩu thông qua hình thức thương mại điện tử xuyên biên giới.
Không để mất chỗ đứng trên sân nhà
Trước bối cảnh các công ty Trung Quốc triển khai xây dựng các tổng kho gần biên giới với Việt Nam, đây là thách thức lớn cho các doanh nghiệp nội địa trong việc cải thiện tốc độ giao hàng, giá cước vận chuyển.
Trước thực tế này, theo bà Vũ Kim Hạnh – Chủ tịch Hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao, Nhà nước cần phối hợp cùng với các doanh nghiệp để tìm ra những cách thức để giải quyết vấn đề cạnh tranh sống còn nêu trên. Bên cạnh đó, cần xác định thế mạnh của hàng Việt Nam khi cạnh tranh với hàng hóa giá rẻ Trung Quốc là nằm ở đâu.
Về phía doanh nghiệp trong nước: bên cạnh việc phải luôn duy trì chất lượng sản phẩm tốt, tính toán kỹ về chiến lược và mô hình kinh doanh, thì cần quan tâm hơn việc tiếp thị bán hàng bằng các công cụ, công nghệ mới hiệu quả hơn.
Đứng ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Lâm Viên – Tổng Giám đốc Vinamit cho rằng, các doanh nghiệp không nên hoang mang mà cần tìm giải pháp ứng phó để phát triển bền vững và không mất lợi thế cạnh tranh. Trước tiên, các doanh nghiệp Việt cần nghĩ ngay tới các kho ngoại quan tại các tỉnh, thành lân cận và cả chính kho ngoại quan của Trung Quốc để có thể tận dụng, xâm nhập vào thị trường đông dân thứ 2 thế giới này.
Dự kiến đến cuối năm 2024, tỉnh Lào Cai sẽ trình Chính phủ phê duyệt chủ trương cho phép xây dựng Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại Cửa khẩu quốc tế đường bộ số II (Kim Thành) và xã Bản Vược, huyện Bát Xát. Hình thành cửa khẩu thông minh sẽ giúp phát triển kinh tế cho Lào Cai vì xuất nhập khẩu là trụ cột kinh tế quan trọng của tỉnh này.
Các chuyên gia cũng nhận định, để hàng Việt cạnh tranh với hàng Trung Quốc giá rẻ ngay trên “sân nhà” đang buộc các doanh nghiệp trong nước sẽ phải chuyển biến, thích nghi và thay đổi lớn hơn nữa. Nhất là trong cách thức bán hàng theo các công nghệ mới nhất. Cùng với đó đẩy mạnh hệ thống logistic thì chắc chắn hàng Việt vẫn sẽ có chỗ đứng và tăng trưởng đều đặn.