Hoa Kỳ chiếm 56% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ, những thay đổi chính sách từ thị trường này sẽ tác động mạnh lên ngành gỗ Việt Nam.

Thông tin được đưa ra tại Tọa đàm “Ngành gỗ Việt Nam trước thay đổi của thị trường xuất khẩu” do Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), Hiệp hội Chế biến gỗ tỉnh Bình Dương (BIFA), Hội Mỹ nghệ và chế biến gỗ Thành phố Hồ Chí Minh (HAWA), Hiệp hội Gỗ và Thủ công Mỹ nghệ Đồng Nai (DOWA), Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Bình Định (FPA Bình Định) cùng Forest Trends phối hợp tổ chức vào chiều 6/12, tại Hà Nội.

Hoa Kỳ chiếm 56% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, ông Đỗ Xuân Lập – Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam – cho biết, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của ngành gỗ Việt Nam và sẽ có những thay đổi rất lớn trong thời gian tới.

Tọa đàm Ngành gỗ Việt Nam trước thay đổi của thị trường xuất khẩu

Những thay đổi này có thể được tạo ra do chính sách thuế mới được Chính phủ Hoa Kỳ áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu vào thị trường này sau khi tổng thống thứ 47 chính thức nhậm chức. Trung Quốc, Mexico và Việt Nam lần lượt là ba quốc gia có thặng dư thương mại lớn nhất với Hoa Kỳ. “Ông vua thuế quan” dự kiến sẽ đưa ra mức thuế 60% đối với tất cả các hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, 100% với các quốc gia thuộc khối BRICS nếu khối này phát hành đồng tiền mới và 10 – 20% đối với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia khác.

Theo số liệu tính toán, năm 2024, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đạt trên 16,2 tỷ USD, trong đó xuất khẩu sang Hoa Kỳ chiếm 56% tổng kim ngạch xuất khẩu, đạt gần 9 tỷ USD và nhập khẩu từ thị trường này đạt trên 230 triệu USD. Như vậy, tính riêng thị trường Hoa kỳ, ngành gỗ Việt đã xuất siêu khoảng 8,8 tỷ USD trong hoạt động xuất nhập khẩu gỗ và sản phẩm từ gỗ. Điều này cho thấy, Hoa Kỳ là thị trường chủ lực và quan trọng hàng đầu của các doanh nghiệp gỗ Việt.

Với sự thay đổi chính sách sắp tới của thị trường Hoa Kỳ, Việt Nam nói chung và ngành gỗ nói riêng có thể được hưởng lợi từ mức thuế cao của Hoa Kỳ áp dụng đối với các hàng hóa từ Trung Quốc.

Tuy nhiên, nếu không kiểm soát tốt khâu nhập khẩu và làn sóng đầu tư từ Trung Quốc vào Việt Nam, nước ta có thể chịu các tác động trực tiếp từ chính sách này. Bên cạnh đó, xứ sở cờ hoa cũng có thể áp dụng các mức thuế mới đối với hàng hóa từ Việt Nam, trong đó có các mặt hàng gỗ. Điều này sẽ gây ra không ít khó khăn trong hoạt động xuất khẩu và tác động không nhỏ tới nền sản xuất còn nhiều phụ thuộc vào xuất khẩu này.

Trong bối cảnh biến động mạnh mẽ về chính sách, chiến lược, lợi ích dân tộc, thời gian tiếp theo, ngành gỗ cần chuẩn bị gì và xử lý, chuẩn bị làm gì đang là câu hỏi được đặt ra cho toàn bộ các bên liên quan, từ cộng đồng doanh nghiệp gỗ Việt đến các hội, đoàn, cơ quan điều hành.

Khuyến nghị với doanh nghiệp và kiến nghị với cơ quan chức năng

Tại Tọa đàm, đại diện cơ quan thương mại Việt Nam tại Hoa Kỳ, các diễn giả/chuyên gia đã cùng nhau chia sẻ và cập nhật các thông tin như: Thay đổi trong chính sách thương mại của Mỹ và tác động tới các ngành hàng của Việt Nam trong tương lai; thương mại gỗ Việt Nam – Hoa Kỳ trong mối quan hệ thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc; đầu tư của nước ngoài và Trung Quốc vào ngành gỗ Việt Nam trong những năm gần đây.

Hoa Kỳ chiếm 56% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ

Phân tích và đưa ra các dự báo về các khó khăn cũng như các thuận lợi mà ngành gỗ Việt Nam sẽ được hưởng, đồng thời cũng đưa ra khuyến nghị nhằm giúp các doanh nghiệp ngành gỗ Việt cần làm gì để giảm chênh lệch về cán cân thương mại khi xuất siêu của ngành gỗ tại thị trường này lên tới 8,8 tỷ USD, TS. Huỳnh Thế Du – giảng viên Chính sách công, Giám đốc Đào tạo Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Việt Nam – cho hay, các doanh nghiệp Việt cần tăng cường đầu tư trực tiếp vào thị trường Hoa Kỳ. Cùng với đó, tăng giao thương/liên kết và hợp tác với doanh nghiệp Hoa Kỳ, đây cũng là cơ hội để cho các doanh nghiệp ngành gỗ mở rộng thị trường phân phối trực tiếp tại thị trường gần 350 triệu dân lục địa Bắc Mỹ. Bên cạnh đó, Việt Nam cần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư Hoa Kỳ tại nước ta.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, còn có một số rủi ro cho Việt Nam. Trước tiên là áp lực từ các biện pháp phòng vệ thương mại. Cụ thể, ngành gỗ Việt Nam đối mặt với nguy cơ bị áp thuế chống bán phá giá hoặc thuế chống trợ cấp. Hoa Kỳ có thể điều tra và áp thuế nếu phát hiện gian lận xuất xứ hoặc chuyển tải từ nước thứ ba. Tiếp đến là sự cạnh tranh gia tăng từ các nhà cung cấp khác.

“Những quốc gia như Malaysia, Indonesia, và Thái Lan có thể tận dụng lợi thế để tăng xuất khẩu gỗ sang Hoa Kỳ, gây áp lực cạnh tranh lên sản phẩm của Việt Nam. Đồng thời, Hoa Kỳ cũng tăng cường hỗ trợ ngành gỗ nội địa nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu”, TS Du phân tích.

Trong bài chia sẻ của TS. Tô Xuân Phúc – Giám đốc điều hành chương trình Chính sách, thương mại và lâm nghiệp của Forest Trends – cũng đã đưa ra các minh chứng để có phân tích rõ hơn bức tranh ngành gỗ, trong đó, đưa ra ba nhận định chính gồm: Dịch chuyển chuỗi cung ứng; dịch chuyển về dòng vốn đầu tư Trung Quốc sang các nước khác và dịch chuyển về nhập cư. TS Phúc khuyến nghị các bên cần hợp tác chặt chẽ trong xác nhận xuất xứ hàng hóa (CO); nâng cao giá trị sản phẩm, tập trung nhiều hơn vào các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như nội thất nhà bếp, bàn ghế, …; phát triển các nhà máy “xanh” tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế bắt kịp xu hướng “mua sắm xanh”; nâng cao năng lực pháp lý và cải thiện quản trị rủi ro; đầu tư vào chuyển đổi số, xây dựng hệ thống truy xuất thông tin minh bạch đắp ứng quy định quốc tế.

“Ngành gỗ Việt Nam, với năng lực sản xuất và sự hỗ trợ từ các chính sách trong nước, được kỳ vọng tiếp tục phát triển mạnh mẽ, khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế trong thời gian tới. Nhìn về dài hạn, nếu biết tận dụng cơ hội từ sự dịch chuyển đầu tư và thương mại toàn cầu, ngành gỗ Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm chế biến và xuất khẩu gỗ hàng đầu khu vực” – Tiến sỹ Tô Xuân Phúc, Tổ chức Forest Trends.

Phát biểu kết luận tọa đàm, ông Đỗ Xuân Lập cho hay, dựa trên chia sẻ của các đại biểu, trong bối cảnh hiện tại của ngành gỗ và kịch bản thuế sắp tới đối với các thị trường, trong đó có Việt Nam, ngành gỗ Việt kiến nghị các cơ quan nhà nước tiếp tục đồng hành cùng ngành gỗ trong thời gian sắp tới về việc cung cấp thông tin về cảnh báo chính sách, rào cản thương mại, các biện pháp phòng vệ thương mại.

Đồng thời, cung cấp thông tin và hỗ trợ các doanh nghiệp ngành gỗ Việt khi các doanh nghiệp tìm kiếm các cơ đầu tư tại thị trường Hoa Kỳ; đầu mối tổ chức các buổi giao lưu, tọa đàm kết nối doanh nghiệp giữa hai nước nhằm khuyến khích đầu tư xuyên quốc gia. Quảng bá, giới thiệu về ngành gỗ Việt Nam bền vững, hợp pháp với các đối tác.

Các hiệp hội cũng kiến nghị cơ quan nhà nước cần có các chính sách cởi mở về đầu tư nhưng vẫn quản trị được các dự án đầu tư nước ngoài vào ngành gỗ. Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam sẽ là đầu mối tiếp nhận các kênh thông tin để chia sẻ tới các doanh nghiệp ngành gỗ.

Nguồn: Công thương