Dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam của Việt Nam với tổng mức đầu tư dự kiến lên đến 70 tỷ USD đã tái khởi động trong năm nay. Đây là một trong những công trình hạ tầng quy mô lớn nhất trong lịch sử quốc gia. Trong bài phân tích “The Political Economy of Vietnam’s North-South High-Speed Rail Project” của TS Nguyễn Khắc Giang từ Viện Nghiên cứu ISEAS – Yusof Ishak (Singapore), dự án không chỉ mang lại lợi ích to lớn cho sự phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam mà còn đóng vai trò quan trọng đối với toàn khu vực Đông Nam Á.
Tiềm năng phát triển và liên kết khu vực
Dự án đường sắt cao tốc này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy liên kết vùng, tạo nên mạng lưới vận tải xuyên suốt từ các đô thị lớn của Việt Nam đến các nước láng giềng như Lào, Campuchia và Thái Lan. Trước xu thế thương mại nội khối Đông Nam Á tăng trưởng mạnh, tuyến đường này có tiềm năng rút ngắn thời gian di chuyển hàng hóa và hành khách, góp phần giảm chi phí logistics và thúc đẩy giao thương khu vực. Xu hướng đầu tư trong khu vực đất liền Đông Nam Á đang chứng kiến nhiều dự án đường sắt cao tốc lớn tại Thái Lan và Lào đang được hoàn thiện góp phần giúp Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào mạng lưới giao thông liên vùng.
Bên cạnh đó, tuyến đường này còn mở ra nhiều cơ hội phát triển cho các ngành, nghề, dịch vụ liên quan dọc theo tuyến. Ga tàu cao tốc sẽ trở thành trọng điểm phát triển cho các khu dân cư, khu công nghiệp và trung tâm buôn bán, giao thương. Từ đó, gia tăng giá trị các tài nguyên và nâng cao sức hút, năng lực cạnh tranh quốc tế của Việt Nam.
Gia tăng khả năng cạnh tranh logistics
Ngành logistics ở Việt Nam hiện phải đối diện với nhiều áp lực lớn do hạn chế về cơ sở hạ tầng, chính sách cũng như chi phí vận tải. Theo báo cáo từ Ngân hàng Thế giới, chi phí logistics tại Việt Nam chiếm gần 20% GDP, cao hơn so với trung bình chung các quốc gia phát triển và cao hơn nội khối ASEAN. Việc xây dựng hoàn thiện, phát triển hệ thống đường sắt cao tốc sẽ giảm bớt áp lực cho mạng lưới giao thông, rút ngắn thời gian và giảm thiểu chi phí vận chuyển.
Cơ sở hạ tầng giao thông được cải thiện hỗ trợ nâng cao hiệu quả sản xuất, tiếp cận thị trường mới thuận lợi, sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu cũng tăng lên. Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam còn gắn chặt với xuất khẩu và nguồn vốn FDI, việc củng cố, tăng cường hệ thống logistics hiện đại và hiệu quả là điều quan trọng hỗ trợ phát triển bền vững theo mục tiêu quốc gia.
Đóng góp cho chiến lược phát triển bền vững
Dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam còn đóng vai trò lớn trong việc thúc đẩy, hoàn thành các mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam. Với lợi thế là phương thức vận tải có lượng khí thải carbon thấp hơn so với đường bộ và hàng không, đường sắt giúp ngành giao thông vận tải thực hiện chiến lược phát thải ròng khí nhà kính về “0” vào năm 2050 và cam kết của Việt Nam trong nỗ lực chống biến đổi khí hậu.
Ngoài ra, hệ thống đường sắt cao tốc sẽ góp phần làm giảm tình trạng tắc nghẽn giao thông tại các đô thị lớn – một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm không khí. Khi dự án chính thức đi vào hoạt động, người dân sẽ có thêm lựa chọn di chuyển phục vụ nhu cầu cuộc sống.
Dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam không chỉ biểu tượng cho sự phát triển cơ sở hạ tầng của Việt Nam mà còn là động lực để đưa nước ta trở thành trung tâm logistics lớn của khu vực Đông Nam Á. Để đạt được mục tiêu này, dự án đòi hỏi một quy trình quản lý tài chính nghiêm ngặt, minh bạch; lựa chọn đối tác chiến lược và sự rõ ràng trong từng quyết sách. Nếu triển khai đúng cách, dự án không chỉ tăng cường năng lực vận tải mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững quốc gia, nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường kinh tế khu vực và thế giới.
Nguồn: Người quan sát
